|
|||||||
|
|
|
|||||
|
|
|||||||
|
خانه
بهرام ولدبيگي در يك نگاه: وي در سال هزاروسيصدو سي وهشت در شهرستان پاوه از توابع كرمانشاه چشم به جهان گشوده است و در دو دهه اخير يكي از فعالان سرشناس حوزه مسايل سياسي و فرهنگي كردها بوده است. ولدبيگي از سال هفتادودو تاهفتادوهفت مشاور فرهنگي استانداري كردستان بوده كه در همين زمان پايهگذار روابط فرهنگي ميان ايران با كردستان عراق بوده است. اين كارشناس مسايل كردي، عضو فدراسيون بينالمللي روزنامهنگاران عضو انجمن صنفي روزنامهنگاران ايران و اتحاديه روزنامهنگاران كردستان است. همچنين وي سردبير اولين هفتهنامهي كردي، آبيدر در سنندج بوده و سپس سردبيري اولين روزنامه كردي ـ فارسي آشتي را بر عهده داشته كه اينك توقيف شده است وي در حال حاضر مديريت انستيتو فرهنگي كرد در تهران را عهدهدار است و تأليفات متعدد در حوزه مسايل سياسي، فرهنگي و اجتماعي دارد
اشاره: بيش از يك ماه از توقيف آشتي اولين روزنامه كردي ـ فارسي ايران ميگذرد توقيفي كه به دنبال بروز ناآراميها در كردستان ايران و پوشش خبري آن توسط روزنامه مذكور رخ داد. آشتي كه داراي يك گستره پخش تقريبا بينالمللي بوده و در سه كشور ايران، عراق و تركيه توزيع ميشود به عنوان پرتيراژترين نشريه كردي در منطقه و يكي از تأثيرگذارترين رسانههاي غرب ايران محسوب ميشود. اين نشريه در ميان عوام و خواص به يك نشريه تابوشكن و جسور در مطرح نمودن موضوعاتي متهورانه كه معمولاً ساير رسانهها در قبال آنها سكوت اختيار ميكنند مشهور است و شايد همين اولين پردازشها از مباحثي كه به دلايل مختلف تا به حال به آنها در سطح عمومي پرداخته بود يكي از اصليترين علل توقيف آشتي باشد. حال با توجه به تفاسير ياد شده به سراغ « بهرام ولدبيگي» سردبير روزنامه آشتي رفتيم تا از نزديك با ديدگاهها و استراتژي اين نشريه آشنا شده و دفاعياتش در مقابل اتهامات موجود را جويا شديم. ********************************* يكي از خواستههاي هميشگيتان مسئله عدم توجه به كردها و مناطق كردنشين در ايران است لطفا مصاديقي از اين موارد را نام ببريد، در كل كردها در ايران خواهان چه چيزهايي هستند؟ ـ كردها به عنوان ايرانياني كه سالهاست در اين جغرافيا زندگي ميكنند و به قولي تعداد مردگان آنها در اين سرزمين بيش از زندگان آنهاست همزمان با جنبش مشروطه در ايران كردها همگام با ملت ايران در همهي مبارزات و جنبشهاي ايران شركتي فعال داشته و صاحب نقش و جايگاه بودهاند در مبارزات عليه حكومت شاه دومين زنداني سياسي ايران غني بلوريان و از كردستان بود طبيعي به نظر ميرسد ملتي بدون دليل مبارزه نميكند حتماً در پي حقوقي و مطالباتي است كردها چيز زيادي نميخواهند حداقل خواست كردها اجراي موادي از قانون اساسي است كه در آن ظرفيت اين مطالبات پيشبيني شده . مثلاً ماده پانزده قانون اساسي كه ميگويد زبانهاي محلي در كنار زبان رسمي كشور كه فارسي است بلامانع است اجراي اين ماده ميتوانست بسياري از مشكلات را حل و فصل نمايد وقتي مسئولان فرهنگي كشور به راحتي از كنار آن عبور ميكنند طبيعي است عكسالعملهايي در پي داشته باشد يا مواد نوزده و دهها مورد ديگر در قانون اساسي بعد از بيست و شش سال هنوز در ويترين سياسي نگهداري ميشوند خواستهها و مطالبات مردم كرد قانوني اسلامي و انساني است دومين جمعيت بزرگ كردها ساكن ايران هستند ايران متمدنترين كشور خاورميانه است در كنار ملت بزرگ ايران نهايت كملطفي است كه به مطالبات مردم كرد توجه نميشود و مسئولان در پي راهكارهاي اصولي براي حل آن نميباشند در دنياي امروزي دليلي وجود ندارد از آنسوي كشور مسئولاني براي اين سوي كشور فرستاده شوند اين تحقير مردم كرد است كه ادارهي امور آنها به ديگراني سپرده شود كه شناختي از تاريخ، تمدن و فرهنگ آنها ندارند اگر عدالت است دوستان لطف كنند استانداري اصفهان يا يزد را به يك مدير كرماشاني قصرشيريني يا ايلامي بسپارند تا ما هم بوي عدالت را بشنويم از سويي ديگر ناسيوناليسم كرد در ايران تاريخي حداقل صد ساله دارد ما چارهاي نداريم جز اينكه با رويكردي عقلاني به دور از رويكردهاي كلاسيك و امنيتي بدان بپردازيم تا مسئولان و كارشناسان امور مناطق كردنشين نگاهها و رويكردهاي خود را اصلاح نكنند ما همچنان با چالش مسئلهاي بنام كرد و كردستان روبرو خواهيم بود و توسعه به معناي واقعي آن تحقق نخواهد يافت شما ببينيد در دوران جنگ و دلارهاي بيست توماني غرب كشور زير توپ و خمپاره بود همهي بودجه كشور بسوي اصفهان و يزد و كرمان و ... سرازير شد و مديران سطح بالاي كشور بيست وشش سال است از اين استانهاست مثلاً براي ايلام و كرمانشاه و سنندج چكار كردهاند؟ تبعيضات آشكار است مردم شرافتمند كرد در غرب كشور ايران مظلوم واقع شدهاند در اين سالها به آنها كم لطفي شده، شما ببينيد در كابينهي آقاي احمدينژاد از مناطق غرب كشور يك نفر حضور ندارد آيا اين تحقير مديران و نخبگان سياسي و علمي ما نيست ما در اين شرايط حساس از تاريخ ايران نيازمند عدالت هستيم اگر عدالت عادلانه توزيع نشود بحرانها بروز خواهند كرد ما در پي اين گونه مطالبات هستيم كه ديگران از حق طبيعي اين مردم تفسير بد ميكنند
براي رفع تبعيضات و ورود قوي كردها به قدرت و سيستم حكومت چه راهكارهايي به دولت ايران و مردم كشور ارائه ميكنيد؟ ـ عدم حل مشكل كردها در ايران دو سويه است يعني انتقادات هم به دولت و هم به مردم كرد وارد است شايد مهمترين مانع عدم تفاهم درك متقابل از همديگر و به دنبال آن تعريف اصولي از مسئله ناسيوناليسم كرد و پلوراليسم باشد در كشورهاي چند قوميتي مانند ايران لازم است مسئولان فايلهاي تعريف شده براي هر يك از اقوام مشخص كنند و كارشناسان با رويكردهاي علمي و حكيمانه بدان بپردازند مشكل اساسي ما در ايران عدم وجود فايلي به نام كردستان در سيستم حكومتي ماست با آنكه اكثر مسئولان كشور حداقل با تاريخ نيم قرن حوادث كردستان آشنا هستند اما هر زمان كه اين قضايا طرح ميشود متأسفانه رويكردها كلاسيك و امنيتي است و كمتر روشهاي مصلحتآميز ديده ميشود شما ببينيد در سال در دوران جامعه مدني آقاي خاتمي در سوم اسفند در سنندج همان اتفاق افتاد كه در ماه گذشته در بعضي ازشهرهاي مناطق كردنشين دوباره تكرار شد در اينجا نتيجه ميگيريم كه دولت به عنوان حافظ كشور و ملت لازم است در سياستهاي خود تجديد نظر كند و با اتخاذ راهكارهايي و توجه به مطالبات مردم كرد نگرشهاي اصلاحي را براي توسعهي همه جانبه در مناطق كردنشين به كار بندند از آنسوي قضيه هم لازم است مردم كرد عقلاني به خواستهها و مطالبات خود بنگرند دوران احساسات و نگرشهاي كلاسيك و سنتي براي تحقق مطالبات به سر آمده بايستي راهكارهاي مدني و تلاشهاي فرهنگي و قانوني را جايگزين افكار سنتي نمايند. من اعتقاد دارم با همهي انتقاداتي كه به عملكرد دولت در مناطق كردنشين داريم و بايستي دولت روند توسعه و توجه به مطالبات مردم كرد را به جايگاه اصلي آن نزديك كند اما فراموش نكنيم روند توسعه در مناطق كردنشين ايران بهتر از مناطق كردنشين تركيه و حتي عراق (منهاي جايگاه سياسي و فدراليسم) است نگرش روشنفكران و فعالان سياسي و فرهنگي كرد در كنار تحولات جهاني و منطقهاي براي حل مسئلهي كردها در ايران و چهارچوب قانون اساسي است ما بايد ياد بگيريم در حاليكه در كردستان عراق كردها از جايگاه جهاني برخوردارند و رئيس جمهور عراق كرد است و كردستان هم رئيس فدرال دارد آنها در بغداد در پي حل مسايل كردستان هستند و در نتيجه هم ما در ايران بايد مسئله كردستان را در تهران حل و فصل و واقعيتگرايي را جانشين آرمانگرايي كنيم.
در خصوص اتهامات وارده از سوي دادگاه به روزنامه آشتي مبني بر گسترش ناسيوناليسم كردي و طرح بحث فدراليسم در ايران و توجه به اخبار كردستان عراق چه نظري داريد؟ ـ اولاً ناسيوناليسم كردي قبل از تولد ما و روزنامه آشتي در ايران وجود داشته اين يك مسئلهي تاريخي است چيزي نيست كه روزنامه آشتي آنرا اختراع كرده باشد من به عنوان روزنامهنگاري كرد كه بيست سال است كار مطبوعاتي ميكنم و آشنا به مسائل كرد و كردستان هستم سياستگذار آشتي بودهام ما براي اولين بار در ايران و در ميان مطبوعات رويكردي نوين در جهت اصلاح امور پيرامون مسئله كرد در ايران مطرح كرديم تا آنجايي كه به ما خط سوم هم ميگفتند يعني افكاري بين دولت و مردم كرد و حتي اپوزسيون، اكنون در مناطق كردنشين ايران ما شاهد رشد و شكوفائي جنبشي مدرن و نوين فرهنگي هستيم كه همه چيز را حتي تاريخ خود كردها را نقد ميكند. اين جنبش اعتقاد به رويكردهاي امروزي و مدرن دارد مخالف احساسات و خشونت و پوپوليسم است و معتقد به عقلاني حركت كردن است آشتي به نوعي ناشر افكار اين جنبش بود و به عنوان رسانهاي آزاد اطلاع رساني منطقي داشت و اين سياست درست بود كه جايگاه آشتي را به پر تيراژترين روزنامهي كردي در جهان ارتقا داد و براي فرزندان اين سرزمين مايه افتخار است كه در ايران ما صاحب پرتيراژترين روزنامه كردي باشيم حتي روزنامههاي كردي در كردستان عراق را هم پشت سر گذاشت. با كمال تأسف آشتي توقيف شد و مسئولاني كه اقدام به توقيف آشتي كردند مرتكب اشتباهي استراتژيك شدند. آشتي تعريف جديدي از ناسيوناليسم كردي در ايران مطرح كرد كه مقبول روشنفكران، دانشگاهيان، جوانان و صاحبان انديشه و فكر بود اتهاماتي كه در دادگاه به ما داده شد همهاش سياسي و ناشي از نگرشهاي امنيتي بود يعني آنها آنگونه مسايل كردستان را تعريف ميكنند و ما هم در آشتي مينوشتيم، مشكل دادگاه كمتر حقوقي و قانوني بود ما عمل خلاف قانون مرتكب نشدهايم وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي كه متولي مطبوعات در كشور است يك تذكر قانوني به ما نداده است مشكل ما و شاكيان در نحوهي نگرش به مسئله كردستان است بنده يكي از مديران فرهنگي در كردستان بودهام با زيروبمهاي مسائل كرد در ايران، تركيه و عراق آشنا هستم سالياني است در اين وادي مطالعه و تلاش و فعاليت دارم دليلي وجود ندارد كه ديدگاههاي ما را به چالش بكشانند ما از جنس مردم كرد هستيم به قول شاعر: سوز دل يعقوب ستمديده زمن پرس كاندوه دل سوخته را دلسوخته داند سالهاست تلاش ميكنيم تا يك جريان مدرن و اعتدالگراي كرد را در ايران به وجود آوريم تا نمايندگي عقلانيت كردها را عهدهدار شود و اجازه دهيم در اين كشور بوي همهي گلها شنيده شود تا بوي ايران عطرآگين شود در خصوص پوشش اخبار كردستان عراق مسئلهاي جاافتاده در مطبوعات است اما چون در ايران كردها هيچگاه صاحب روزنامهاي آزاد نبودهاند توجه به اخبار كردستان عراق به زعم برخي از مسئولان ما نبود و آنرا تحمل نكردند در حاليكه ما وظيفهاي جز اطلاعرساني نداشتيم تا مردم با واقعيتهاي آنسوي مرز و تحولات عراق بيشتر آشنا شوند.
يكي از مسائل مطرح شده از نظر مسئولان در خصوص روزنامه آشتي ارتباط فرهنگي با مقامات كرد در عراق است آيا اين ارتباطات ميتواند مصداقي از اتهام امنيت ملي باشد تحليل شما در اين خصوص چيست؟ ـ سوال خوبي مطرح كرديد مسئله ارتباطات ما با كردستان عراق يك بحث تاريخي است خوشحالم اشارهاي به چگونگي اين روابط داشته باشم من خود طراح اين روابط بودهام در سال هفتاد و دو من مشاور فرهنگي استاندار كردستان بودم كردستان عراق آزاد شده بود آنها صاحب دولت و پارلمان محلي شدند طرحي ارائه كردم كه روابطي رسمي و تعريف شده با كردستان عراق بوجود بياورم و مانع گسترش قاچاق فرهنگي شوم جايگاه اهل قلم و هنرمندان را تعريف كنم مسئولان وقت هم حمايت كردند ما اولين سفر فرهنگي را به كردستان عراق در آن سال انجام داديم در اين پانزده سال دهها هيات فرهنگي به مديريت اينجانب به آنسوي مرز رفتهاند هيئتهايي هم از آنجا به ايران آمدهاند و دست آوردهاي فراواني براي طرفين داشته جايگاه فرهنگ و هنر ايران و كردستان در كردستان عراق روز به روز گسترش يافته و علاقمندي روشنفكران كرد در عراق به فرهنگ و هنر ايراني و ترجمه آثار فارسي به كردي و عميقتر شدن ارتباطات فرهنگي و تاريخي و ... از دست آوردهاي اين روابط بوده است. آخرين سفر من به كردستان عراق در تيرماه امسال به همراه انجمن صنفي روزنامهنگاران ايران بود آنها مدت دوازده روزي كه در كردستان عراق بودند بارها اعلام كردند كه هيچگاه احساس نميكنند كه از ايران خارج شدهاند يعني فرهنگ و تاريخ مشترك مرزهاي سياسي و جغرافيايي را كمرنگ كرده است از سويي ديگر روزنامه آشتي در اين مدت با رهبران كرد و روشنفكران كردستان گفتگوهايي انجام داده كه اگر با عينك عقلاني و صادقانه به آنها نگاه شود متوجه ميشويم آنها تا چه اندازه علاقمند به ملت ايران و فرهنگ اين مردم هستند چقدر از تلاشهاي فرهنگي ايران حمايت كردهاند تا چه اندازه در آنسوي مرز به دفاع از ايران پرداختهاند بارها هوشيار زيباري، برهم صالح به من گفتهاند كه ما در جلسات دولت عراق آنقدر از ايران دفاع كردهايم كه عربها نوعي ديگر به ما نگاه ميكنند همچنين حمايتهاي آقايان مسعودبارزاني و جلال طالباني از دولت و مردم ايران از لابلاي صفحات رنگين آشتي منتشر شده است. به گمانم اتهام ارتباطات و وارونه جلوه دادن آن نوعي فرافكني و ظلم به تلاشهاي دلسوزانهي ما و ديگر روزنامهنگاران كرد است اما من براي تاريخ ميگويم ما همچنان بر اين نگرشها پايبند بوده و كردهاي عراق را دوستان ديرينه خود و مردم ايران ميدانيم و نميخواهيم اين روابط تاريخي را با تحليلهاي فرافكنانه مخدوش كنيم در دنيائي كه به دهكده جهاني نام يافته من و آن كرد عراقي درد مشترك داريم و نميتوانيم از همديگر دور باشيم چرا كه آن روزگاران به سر آمده است.
آيا توقيف روزنامه آشتي به جابه جايي قدرت در ايران و نگاه متفاوت اصولگرايان در دولت نسبت به قوميتها در ارتباط است؟ ـ روزنامه آشتي يادگار دولت آقاي خاتمي است و متأسفانه توقيف آن هم در روزهاي آخر دولت ايشان صورت گرفت. نبايد فراموش كنيم در دوران آقاي خاتمي تحولات مثبتي در كشور و از جمله در مناطق كردنشين اتفاق افتاد اما من اعتقاد دارم مسئله كرد در ايران خارج از اين نگرش جاي دارد مشكل ما در كشور حاكميت اصولگرايان و رفورميستها و اصلاحطلبان نيست بلكه نحوهي نگرش سيستم حكومت ما نسبت به مسئله كردهاست ما در دوران آقاي خاتمي با دو بحران پيرامون مسئله كردستان يكي در اسفند هفتادوهفت و ديگري در تير و مرداد هشتاد وچهار مواجه بوديم براي هر دو بحران دولتمردان آقاي خاتمي خيلي كلاسيك و سنتي برخورد كردند بايد رويكرد امنيتي و كلاسيك را جايگزين رويكرد عقلاني و مصلحتي كرد. در حوادث اخير دولت ميتوانست مسئله را در مهاباد خاتمه دهد اما تعلل شد و كسي هم پيگيري نكرد چرا تعلل شد و ... پيرامون حاكميت اصولگرايان آنها تازه به قدرت رسيدهاند بايستي به انتظار زمان نشست و سپس قضاوت كرد در هر حال دوران آقاي احمدي نژاد با جهاني شدن مسئله كردها مواجه است اميدواريم دولت ايشان از ناكاميها و تجربيات تلخ و شيرين دولتهاي قبل تجربه بياموزند براي مناطق كردنشين با برنامه عمل كنند و اجازه ندهند سياستهاي گذشته همچنان بر مدار حكومت بچرخد چرا كه بيست وشش سال است از حاكميت جمهوري اسلامي گذشته است و عقل سليم حكم ميكند تحولات منطقه را درك كنيم. جلالطالباني اين روزها در كاخ سفيد است رجب اردوغان نخستوزير تركيه به دياربكر مركز كردستان تركيه ميآيد و اعتراف به مسئله كردها ميكند عراق بوسيله كردها از جدول كشورهاي عربي خارج ميشود زبان كردي زبان رسمي عراق ميشود. جلسات وزراي خارجه ايران، عراق، تركيه و سوريه بعد از بيست وپنج سال پيرامون مسئله كردها تعطيل ميشود بازتوليد خشونت در كردستان خطرناك و همهي تلاشها و خدمات سالهاي اخير را به هدر ميدهد. ايران مادر شهر كردها و كشور قوميتها و مذاهب گوناگون است قانون اساسي ظرفيت حل بسياري از مشكلات مناطق كردنشين را دارد استفاده دولت از پنانسيلهاي سياسي، فرهنگي، اقتصادي و علمي منطقه ميتواند توسعه را روندي سريع ببخشد ما اكنون در يك شرايط حساس تاريخي قرارداريم عدالت بايستي در كل كشور باشد نه در بخشي از آن دليلي ندارد كردها هنوز شهروندان درجه دوم كشور باشند دليلي ندارد كرمانشاه بعد از انقلاب يك استاندار كرمانشاهي بخود نبيند كرمانشاه پنجاه سال از دو شهر اردكان يزد زادگاه آقاي خاتمي و سمنان زادگاه آقاي احمدينژاد جلوتر است اما در آن دو شهر روساي جمهور انتخاب ميشود ما هنوز انتخاب يك وزير كرد كرمانشاهي برايمان رويا شده است. در ايران جمعيت كردهاي شيعه بيشتر از جمعيت كردهاي سني است با كمال تاسف ما شاهد كملطفي به كردهاي شيعه در كرمانشاه و ايلام هستيم فرزندان دلسوز اين سرزمين در دو استان بزرگ كرمانشاه و ايلام در سطوح مديريتي كشور كمتر ديده ميشوند. اميدوارم روزي شاهد پايان اين تبعيضات باشيم و همه در كنار هم در كشور بزرگ ايران در صلح و صفا و آرامش به زندگي ادامه دهيم.
شما اهل منطقه پاوه هستيد واز نظر حوزه جغرافيايي جزو استان كرمانشاه ميباشيد بعنوان يك روزنامهنگار جايگاه تاريخي و فرهنگي كرمانشاه را در محافل روشنفكري كردها چگونه ميبينيد؟ ـ با كمال افتخار بنده خود را فرزند ديار شاهو و بيستون و دالاهو دانسته و كرماشان را مركز اقتصادي، علمي و فرهنگي مناطق كردنشين ميدانم و اين جايگاه با تاريخ اين شهر تاريخي عجين است و نميتوانم در كنار اين واقعيت تاريخي به سادگي عبور كنم كرماشان مظهر فرهنگ و تمدن ديرين كردها بوده و امروزه بعنوان بزرگترين شهر غرب كشور از جايگاه علمي، اقتصادي و فرهنگي ويژهاي برخوردار است شما ببينيد مثلاً تاريخچهي راديو كردي كرماشان در دهههاي چهل وپنجاه بزرگترين خدمت را به فرهنگ و هنر اين مردم نموده و چهرههاي ماندگار فرهنگي ما در اين شهر در آسمان فرهنگي و هنري ايران و كردستان درخشيدهاند. راديو كردي كرماشان زبان كردي بويژه دو لهجهي بزرگ كلهري و سوراني را در ايران و عراق بيمه كرد و باعث ماندگاري زبان كردي شد. اكنون زبان كردي بدون لهجهي شيرين كلهري و كرماشاني نميتواند از قدرت و توانايي يك زبان كامل برخوردار باشد آثار بزرگان فرهنگ و ادب كرماشان و ايلام بخش عظيم تاريخ مكتوب كردهاست و اكنون در فرهنگستان زبان كردي در اربيل قرار است با دعوت از اساتيد كرمانشاهي و ايلامي مركزي ويژه براي حفظ و نگهداري و تحقيق و پژوهش پيرامون فرهنگ و تاريخ كرماشان تأسيس و راهاندازي نمايند. به راستي اين سرزمين مهد تمدن و مدرنيت در غرب كشور بوده و اكنون ميرود تا جايگاه تاريخي خود را دوباره بازيابد. در اين چند سال اخير با چاپ دو فرهنگ از لهجهي شيرين كلهري و كرماشاني تحولات وسيعي در زبان كردي بوجود آمد. حيف است كرمانشاه امروز مظلوم واقع شده است ما متعصب و نژاد پرست نيستيم اما به سرزمين و زادگاهمان علاقمند هستيم. ما در پي بازنگري و گسترش همبستگي هستيم براي ما كرماشان و سنندجي وجود ندارد ما در ايران سالهاست در كنار هم زيستهايم و اكنون هم ميخواهيم براي آينده و نسلهاي بعد آن فضا را بازسازي كنيم. برگرفته از سايت كرمانشاه امروز
نظر شما درباره اين مطلب
| |
|
|
